Sıcak kanlı hayvanların bağırsaklarında milyarlarca eşerişia koli isimli bakteriler bulunur. Bunların büyük çoğunluğu zararsız iken, bazı suşları insanlarda hastalık yapar. EHEC bunlardan biri olup insanlarda ağır hastalık yapar.

EHEC , Entero Hemorajik Eşerişia Koli kelimelerin baş harflerinden yararalanılarak üretilmiş bir kısaltmadır. Son salgında rol alan suşu E. coli O104:H4 ‘dür. Mayıs ayında başlayan ve halen devam eden son Almanya salgını nedeniyle güncellik kazanmıştır.

EHEC özellikle büyük baş ve diğer kesimlik hayvanların bağırsağında bulunan bir bakteridir. Hayvanlarda hastalık oluşturmaz yalnızca insanlarda kalın bağırsak iltihabına neden olur. Kalın bağırsakları tutması nedeniyle kişide dizanteriye benzeyen bir tablo oluşturur. Yani yüksek ateş , karında kramplar ve ağrı, kanlı ishal ve bazen de kusma ile seyreden bir hastalık yapar. Bakteriden kırmızı kan hücrelerini (eritrosit) parçalayan kuvvetli bir toksin salgılanır. Bu nedenle hastalık sırasında yalnızca bağırsak iltihabı ve kanaması olmaz aynı zamanda bakterinin salgıladığı toksin kana karışarak kırmızı hücrelerde yıkıma neden olur ve kan yıkım ürünleri böbreklerden atılır. Bazı hastalarda kan yıkımı çok ağır seyredebilir ve yıkım ürünlerinin fazlalığı nedeniyle böbreklerde yetmezliğe ve arkasından da kanda üre seviyesinin yükselmesine (üremiye) neden olur. Tıpta Hemolitik Üremik Sendrome (HUS) denilen bu durumun gelişmesi halinde hastanın yaşamını kaybetme tehlikesi artar. Kuzey Almanya merkezli son salgında Toplam 2909 adet EHEC enfeksiyonu görülmüş bunun 760’ında Hemolitik Üremik Sendrom (HUS) gelişmiş ve bunlardanda 19’u ölmüştür. Geriye kalan 2149 EHEC vakasından ise 8’i yaşamını kaybetmiştir. Böylece Kuzey Almanya merkezli son salgında toplam ölüm sayısı 27 dir. Hastalık genellikle çocuklarda ve yaşlı hastalarda ağır komplikasyonlu seyretmektedir. Son salgın daha çok 18 yaş üstünü ve kadınları tutmuştur.

  Enfeksiyonun kuluçka süresi yani bakteriyi aldıktan sonra belirtilerin görülmesi için geçen ortalama süre 3-5 gün kadardır. Ağır klinik tablo gelişmeyen hastaların tamamı 10 gün zarfında iyileşir.

Bulaşma sıklıkla et ve et ürünleri ve çiğ süt ile olur. Bulaşmada meyve ve sebzenin rolü oldukca azdır. Bakteri bağırsak orijinli olduğu için, insanlara bulaşma özellikle insan ya da hayvan dışkısı ile bulaşan yiyeceklerin yenmesi sureti ile olur. Bu bağlamda da en tehlikeli yiyecekler et ve et ürünleri ile süttür. Özellikle çiğ etle yapılan yiyecekler ile iyi pişmemiş etlerden yapılan yiyecekler çok tehlikelidir. Ayrıca insan ve hayvan dışkısının gübre olarak kullanıldığı tarlalardan toplanan, çiğ yenen sebze ve meyve ile de bulaşma söz konusu olabilir.

EHEC ile oluşan hastalık yeni değildir. Bakterinin 1982 yılında Amerika’da ve daha sonrada 1996 yılında Japoya’da salgın yaptığı biliniyor. Yani yeni tanımlanan bir hastalık değildir.

Korunma

-Hastalığa yakalananlar, yani karın ağrısı ve kanlı ishali olanlar, gecikmeden doktora baş vurmalı , kesinlikle kendi kendine tedavi yöntemlerine başvurmamalıdır. Özellikle antibiyotik ve ishal kesici ilaçlar kullanılmamalıdır. Bu ilaçlar hastalığın ağırlaşmasına neden olmaktadır.

-Çiğ et ve ürünleri ile yapılan yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Bakteri 70 derecenin üzerindeki sıcaklıkta tahrip olmaktadır. Bu nedenle de özellikle et ve et ürünleri, kıymadan hazırlanan köfte türü yiyecekler iyi pişirilmeli, köfte, hamburger gibi yiyecekleri pişirme sırasında en ortadaki kısımda sıcaklık 72 dereceyi geçmelidir. Bu nedenle de fastfood türü beslenme yerlerinde çalışan personelin, el temizliği ve et ürünlerini iyi pişirmesi çok önemlidir.

- Tuvalet kullanıldıktan sonra eller çok dikkatlice yıkanmalı ve yiyecek hazırlamadan önce eller mutlaka bir kez daha yıkanmalıdır.

-Çiğ süt tüketilmemeli ve sokak satıcılarından alınan sütler iyici kaynatılmadan kullanılmamalıdır.

-Kaynağı belli olmayan kirli sular sulama suyu olarak kullanılmamalı, gübre olarak ham hayvan veya insan dışkısı kullanılan sebze meyveler tüketilmemelidir. Çiğ tüketilen sebze ve meyveler çok iyi yıkanmalıdır.

• EHEC’den korunmada DSÖ'ü beÅŸ altın kural belirlemiÅŸtir.

• 1) El temizliÄŸi

• 2) Güvenli kaynaklardan gıda malzemesi alma ve güvenli su kullanma,

• 3) Gıdaların buzdolabında saklaması

• 4) Ä°yi piÅŸirme

• 5) PiÅŸmiÅŸ ve çiÄŸ yiyeceklerin birbiri ile temas etmemesi

genelde gıda sağlığı, özelde ise EHEC’ten korunma da vazgeçilmez önlemlerdir.